Dienst

Voedselbos aanleggen

Ontwerp en aanplant in zeven lagen, volgens syntropische principes. Van tweehonderd vierkante meter tot meerdere hectares.

Van ontwerp tot aanplant, in lagen opgebouwd

Een voedselbos is een plek waar de aanplant in lagen van zeven wordt gedacht. Door diverse soorten in die gelaagdheid aan te brengen ontstaat een biodiversiteit die zowel mens als dier kan voeden: van paddenstoelen tot bessen, van kruiden tot fruit en van noten tot eetbare bloemen. Met meerjarige planten blijft het een doorlopend proces waar met weinig externe input royaal geoogst kan worden. Volgens de officiële omschrijving mag u van een voedselbos spreken vanaf een halve hectare, maar die gelaagdheid van zeven is ook op een kleiner stuk land te maken.

We beginnen altijd bij de plek. Wat voor grond is het, waar blijft het water staan, waar komt de wind vandaan, hoeveel zon valt er? De kunst is te zien wat wel en niet werkt op dát specifieke stukje land. Pas daarna kiezen we soorten.

De bodem laten we met rust: niet ploegen, niet spitten, geen gewasbeschermingsmiddelen en geen zware machines. Voeden doen we met een door Ernst Götsch bewezen techniek, de syntropische landbouw. In een notendop komt het neer op het aanbrengen van snoeiafval rondom de bomen en struiken. Vers gesnoeide takken bevatten nutriënten die het bodemleven enorm stimuleren. Götsch veranderde daarmee zelf een woestijnachtig gebied van honderden hectaren in een bloeiende oase met ontelbare bomen, struiken, drie riviertjes en tonnen aan voedsel.

Reken op drie tot vijf jaar voor de eerste serieuze oogst en op ongeveer tien jaar voor een systeem dat grotendeels voor zichzelf zorgt. De eerste twee jaar zijn het meest arbeidsintensief. Dat begeleiden we, of we leren het u aan. Wat u zelf wilt doen, doet u zelf.

Kruiwagen met blootwortelgoed naast pas geplante rijen jonge bomen
Jonge bomen met boompalen en gemulchte plantplekken in een weiland
Wat kost het?

Een eerlijke prijs, vooraf duidelijk

Een voedselbos is maatwerk en de kosten lopen sterk uiteen. Het werk rekenen we op uurbasis: vanaf € 45 per uur, exclusief btw (€ 54,45 inclusief btw), afhankelijk van wat er moet gebeuren. Plantgoed en materiaal komen daar apart bij en staan vooraf in het voorstel. We werken in fases, zodat u de investering over meerdere seizoenen kunt spreiden.

01

Oppervlakte en ambitie

Tweehonderd vierkante meter achtertuin of anderhalve hectare: de aanpak verschilt, de principes blijven gelijk.

02

Ontwerp of het hele traject

Alleen een ontwerp met beplantingsplan kan, net zo goed als de volledige begeleiding tot en met de aanplant.

03

Staat van de grond

Verdichte bodem, wateroverlast of een kale windzijde vragen voorbereiding voordat er iets de grond in gaat.

04

Plantmateriaal

De grootste post. Bosplantsoen is goedkoop, hoogstammen en bijzondere soorten aanzienlijk minder.

01

Gesprek en schouw

We lopen het perceel op: grondsoort, waterhuishouding, windrichting en zon. De plek bepaalt het ontwerp, niet andersom.

02

Ontwerp en beplantingsplan

Een plan in lagen met een gefaseerde begroting, zodat u in één keer of over meerdere seizoenen kunt aanplanten.

03

Aanplant in het plantseizoen

Tussen november en maart, als alles in rust is en de kans op aanslag het grootst is.

04

Begeleiding in de aanslagjaren

De eerste twee jaar zijn het meest arbeidsintensief. Dat doen we samen, of we leren het u aan.

Onze werkwijze

Wanneer we wat doen

Een voedselbos volgt het ritme van het jaar. Planten doen we als alles in rust is; ontwerpen en schouwen kan het hele jaar door.

Dec – feb

Winter

Plantseizoen. Bomen en bosplantsoen gaan de grond in terwijl ze in rust zijn: de grootste kans op aanslag.

Mrt – mei

Lente

Planten kan tot half maart. Daarna: kruidlaag bijhouden en de eerste steunsoorten terugsnoeien.

Jun – aug

Zomer

Water geven in droge periodes en snoeisel van de steunsoorten op de bodem laten liggen. Het systeem bouwt zijn vruchtbaarheid op.

Sep – nov

Herfst

Oogsten én planten: vanaf november gaat het plantseizoen weer open. Ook de tijd voor ontwerp en schouw.

Uit de praktijk

De Vergroening: 1,3 hectare voedselbos

In maart 2024 ging de windhaag de grond in: meer dan dertig soorten, bijna vierduizend stuks. Daarna volgden drie swales, een infiltratiepoel met stenenwand voor amfibieën en veertig hoogstambomen. Na de winter van 2027 volgt fase twee.

Veelgestelde vragen

Vragen die we vaker krijgen

Minder dan u denkt. Volgens de officiële omschrijving mag u pas van een voedselbos spreken vanaf een halve hectare, maar de gelaagdheid van zeven is ook op een kleiner stuk land te maken. Vanaf ongeveer 200 m² kunt u al met meerdere lagen werken: een paar kleine bomen, een struiklaag en een goede kruidlaag. De kunst is te zien wat wel en niet werkt op dát specifieke stukje land.

Kruiden en bessen leveren vaak al in het eerste of tweede jaar iets op. Fruit volgt na drie tot vijf jaar, noten na zeven tot tien jaar. Een voedselbos is daarom deels een investering in de lange termijn, maar u ziet vanaf het begin dat de bodem en het bodemleven vooruitgaan.

De eerste twee jaar het meest: water in droge periodes, de kruidlaag onder controle houden en de steunsoorten terugsnoeien. Daarna neemt het snel af. Een volwassen voedselbos vraagt vooral oogsten en af en toe bijsturen, aanzienlijk minder dan een gazon van dezelfde omvang.

Graag zelfs. Veel opdrachtgevers planten samen met familie, vrijwilligers of de buurt. Wij zorgen voor het plan, het plantgoed en de begeleiding op de dag zelf, u levert de handen. Dat scheelt in de kosten en het maakt de plek meteen van iedereen.

Dat hangt af van uw grond, de plek en wat u wilt oogsten. Meestal is het een mix van eetbare soorten, zoals walnoot, tamme kastanje, appel, peer, hazelaar en bessen, met soorten die het systeem helpen: stikstofbinders zoals els en duindoorn, en snelle groeiers die beschutting geven terwijl de rest opgroeit. We kiezen zoveel mogelijk soorten die hier goed gedijen, zodat het bos niet afhankelijk wordt van extra water of bescherming.